Kartka z kalendarza historycznego

 

 

 

 

Co się wydarzyło
w styczniu?

 

10 stycznia 49 p.n.e.Juliusz Cezar przekroczył rzekę Rubikon i wkroczył do Italii, co rozpoczęło wielką wojnę domową w imperium. W jej wyniku Cezar został dożywotnim dykatorem Republiki. 

17 stycznia 395 – podział Cesarstwa Rzymskiego przez cesarza Teodozjusza I Wielkiego na Zachodnie i Wschodnie. 

20 stycznia 1320 – koronacja wawelska Władysława I Łokietka na króla Polski (panował do 2 marca 1333 roku).

10 stycznia 1356 – cesarz Karol IV ogłosił Złotą Bullę, ustalającą ustrój elekcji Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. 

2 stycznia 1492 – upadek Emiratu Grenady, ostatniej twierdzy muzułmańskiej w Hiszpanii.

24 stycznia 1507 – koronacja wawelska Zygmunta I Starego (panował do 1 kwietnia 1548 roku). 

17 stycznia 1649 – akt koronacji, Jan II Kazimierz Waza, królem Polski (do abdykacji 16 września 1668 roku). 

26 stycznia 1699 – pokój w Karłowicach i koniec wojen polsko – tureckich. 

17 stycznia 1774 – akt koronacji, August III Saski, królem Polski (do 5 października 1763 roku).

21 stycznia 1793 – rewolucja francuska: egzekucja króla Francji Ludwika XVI Burbona i początek Republiki.

23 stycznia 1793 – Rosja i Prusy dokonały II rozbioru Polski: Austria nie wzięła udziału w rozbiorze (domagała się jednak w zamian Bawarii w Niemczech). 

9 stycznia 1797 – powstały Legiony Polskie we Włoszech pod rozkazami Jana Henryka Dąbrowskiego. 

14-15 stycznia 1797 – I kampania włoska Bonapartego: ostateczna klęska Austriaków w bitwie pod Rivoli (ich straty to ponad 14 tys. żołnierzy). 

29 stycznia 1814 – kampania francuska Napoleona i pierwsze zwycięstwo cesarza we Francji: bitwa pod Brienne i porażka wojsk rosyjsko – pruskich (straty – 3 tys. Francuzów i 4 tys. żołnierzy koalicji). 

25 stycznia 1831 – detronizacja cara Mikołaja I, jako króla Polski, przez Sejm Królestwa Polskiego: 5 lutego 1831 roku rozpoczęła się wojna polsko – rosyjska (Powstanie Listopadowe). 

14-15 stycznia 1863 – branka, czyli przymusowy pobór do armii carskiej w Warszawie, stał się powodem wybuchu Powstania Styczniowego (22 stycznia). 

18 stycznia 1871 – w Wersalu odbyła się koronacja króla Prus Wilhelma I na cesarza Niemiec: powstała II Rzesza Niemiecka (1871-1918). 

26 stycznia 1871 – Rzym, oficjalną stolicą Królestwa Włoch. 

28 stycznia 1871 – wojna francusko – pruska: kapitulacja Paryża po 4-miesięcznym oblężeniu (zginęło lub zostało rannych 24 tys. Francuzów i 12 tys. Prusaków). 

2 stycznia 1905 – wojna Rosji z Japonią i upadek Port Artur po 5-miesięcznym japońskim oblężeniu (zginęło lub zmarło prawie 60 tys Japończyków i 31 tys Rosjan). 

22 stycznia 1905 – “krwawa niedziela” w Petersburgu (zginęło niemal 1000 cywilów): początek rewolucji w Rosji. 

9 stycznia 1916 – zakończyła się największa operacja desantowa I wojny światowej pod Gallipoli. W wyniku trwających 8 miesięcy walk  zginęło 44 tys. Anglików i Francuzów oraz 87 tys. żołnierzy tureckich. Bitwa przyniosła klęskę Ententy. 

6 stycznia 1919 – Powstanie Wielkopolskie i bitwa o Ławicę (Poznań): zdobytych zostało aż 70 samolotów niemieckich. 9 stycznia lotnictwo powstańcze dokonało nalotu bombowego na Frankfurt nad Odrą. 

3 stycznia 1925 – Benito Mussolini ogłosił się dyktatorem Włoch. 

30 stycznia 1933 – Adolf Hitler,  kanclerzem Niemiec.

17 stycznia 1944 – II wojna światowa we Włoszech: początek 4-miesięcznej  bitwy pod Monte Cassino (zginęło ok. 20 tys. Niemców i aż 54 tys. Aliantów). 

27 stycznia 1944 – przełamanie przez Armię Czerwoną trwającej 900 dni blokady Leningradu (w czasie oblężenia zginęło lub zmarło ponad 1,5 mln żołnierzy radzieckich i ludności cywilnej). 

12 stycznia 1945 – początek ofensywy zimowej Armii Czerwonej na ziemiach polskich: operacja wiślańsko – odrzańska. 

20 stycznia 1945 – Armia Czerwona wkroczyła do Konina. Do miasta wjechały wtedy czołgi radzieckiego 8. Zmechanizowanego Korpusu Pancernego gen. por. Iwana Driemowa.

27 stycznia 1945 – wyzwolenie niemieckiego obozu zagłady Auschwitz w Oświęcimiu: dzień ten jest obchodzony jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu.

29 stycznia 1945 – największa katastrofa morska w historii: storpedowanie przez radziecki okręt podwodny S-13 niemieckiego statku “Wilhelm Gustloff” (Ławica Słupska na Bałtyku): zginęło ponad 6600 osób (ponad 4 razy więcej niż na “Titanicu”). 

10 stycznia 1946 – pierwsze posiedzenie Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Londynie. 

1 stycznia 1959 – rewolucja kubańska Fidela Castro.

28 stycznia 1986 – katastrofa amerykańskiego wahadłowca “Challenger” z 7 astronautami na pokładzie (wszyscy zginęli). 

17 stycznia 1991 – początek operacji ONZ “Pustynna Burza” przeciwko okupacji Kuwejtu przez Irak Saddama Husajna.  

 

 

 

 

 

Co się wydarzyło
w grudniu?

18 grudnia 218 p.n.e. – II wojna punicka i klęska Rzymian w bitwie z Hannibalem nad rzeką Trebbią. Zginęło 20 tys. żołnierzy rzymskich i 5 tys. kartagińskich.

25 grudnia 800 – koronacja cesarska Karola Wielkiego.

25 grudnia 1025 – Mieszko II królem Polski.

25 grudnia 1076 – Bolesław Śmiały  królem Polski.

6 grudnia 1240 – najazd mongolski na Ruś i spalenie Kijowa.

8 grudnia 1506 – koronacja królewska Zygmunta Starego: panował w Polsce aż 41 lat.

6 grudnia 1656 – potop szwedzki: ogłoszenie w Radnot aktu rozbioru Rzeczypospolitej między Szwecję, Brandenburgię, Siedmiogród, Kozaków i Litwę.

5 grudnia 1758 – wojna siedmioletnia: klęska Austriaków w bitwie z królem pruskim Fryderykiem Wielkim pod Lutynią na Śląsku (straty – 6,5 tys. żołnierzy pruskich i 10 tys. austriackich).

7 grudnia 1791 – w wieku zaledwie 35 lat zmarł Wolfgang Amadeusz Mozart.

4 grudnia 1798 – zwycięstwo wojsk francusko-polskich (7 tys. Francuzów i 3 tys. polskich legionistów) nad armią neapolitańską (40 tys. żołnierzy) pod Civita Castellana.

24 grudnia 1800 – nieudany zamach bombowy na Bonapartego w Paryżu  przy użyciu tzw. machiny piekielniej: zginęły 22 osoby, a ponad 100 zostało rannych.

2 grudnia 1804 – koronacja Napoleona I Bonapartego na cesarza Francuzów (1804-1815)

2 grudnia 1805 – bitwa “trzech cesarzy” pod Austerlitz. Klęska i rozpad koalicji austriacko – rosyjskiej: straty – 9 tys. Francuzów i 28 tys. sprzymierzonych.

20 grudnia 1808 – rozpoczęło się najbardziej krwawe oblężenie wojen napoleońskich, Saragossy w Hiszpani. Do kapitulacji miasta 29 lutego 1809 roku zginęło lub zmarło aż 54 tys. Hiszpanów!

5 grudnia 1848 – likwidacja autonomii Wielkiego Księstwa Poznańskiego przez Prusy.

2 grudnia 1852 – koronacja Napoleona III Bonapartego na cesarza Francuzów (1852-1870).

11 grudnia 1862 – wojna secesyjna w USA: początek 5-dniowej bitwy pod Fredericksburgiem, gdzie zginęło lub zostało rannych ponad 13 tys. żołnierzy Unii.

17 grudnia 1903 – pierwszy lot samolotem w historii braci Wright.

2 grudnia 1914 – rozpoczęła się 10-dniowa bitwa pod Limanową, w której udział brały Legiony Polskie Józefa Piłsudskiego (straty – 12 tys. Austriaków i 30 tys. Rosjan).

6 grudnia 1917 – koniec trwającej od 20 listopada bitwy pod Cambrai, w której Anglicy po raz pierwszy użyli broni pancernej: straty to 44 tys. Anglików i 180 czołgów oraz 37 tys. Niemców.

27 grudnia 1918 – początek trwającego do 16 lutego 1919 roku powstania wielkopolskiego.

14 grudnia 1922 – Gabriel Narutowicz, prezydentem II RP (zamordowany 16 grudnia).

10 grudnia 1924 – literacka nagroda Nobla dla Władysława Reymonta za “Chłopów”.

5 grudnia 1941 – bitwa pod Moskwą: rozpoczęła się zimowa ofensywa Armii Czerwonej: choć wojska niemieckie zostały zmuszone do odwrotu nawet na 300 km od stolicy, to Rosjan zwycięstwo to drogo kosztowało; 140 tys. zabitych żołnierzy.

7 grudnia 1941 – japoński atak powietrzny na Pearl Harbor: przystąpienie USA do II wojny światowej.

8 grudnia 1941 – utworzenie przez Niemców obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem,  gdzie miano zamordować ponad 200 tys. ofiar.

16 grudnia 1944ostatnia ofensywa Hitlera w czasie II wojny światowej: bitwa zimowa o Ardeny. 

2 grudnia 1956 – początek rewolucji kubańskiej Fidela Castro.

13 grudnia 1981 – ogłoszenie stanu wojennego w Polsce.

8 grudnia 1991 – oficjalna data rozwiązania Związku Radzieckiego.

10 grudnia 1996 – literacka nagroda Nobla dla Wisławy Szymborskiej. 

 

 

 

 

Co się wydarzyło
w listopadzie?

1 listopada 82 p.n.e. – pierwsza wojna domowa w Republice Rzymskiej (Sulla vs. Mariusz): bitwa pod Bramą Kolińską w Rzymie (zginąć miało prawie 50 tys. Rzymian, a kolejnych 10 tys. zabito już po bitwie).

19 listopada 1190 – powstanie Zakonu Krzyżackiego w Jerozolimie (obecna stolica – Wiedeń).

5 listopada 1370 – śmierć króla Kazimierza Wielkiego i koniec dynastii Piastów w Polsce.

10 listopada 1444 – śmierć króla Polski Władysława Warneńczyka w bitwie z Turkami pod Warną: zginęło wtedy
5 tys. muzułmanów i 7 tys. chrześcijan.

16 listopada 1632 – wojna trzydziestoletnia: jedna z największych bitew tego konfliktu, pod Lützen w Saksonii: zarówno katolicy, jak i protestanci stracili po 6 tys. żolnierzy.

11 listopada 1673 – druga bitwa pod Chocimiem: hetman Jan Sobieski rozbił armię turecką Husejna Paszy (zginęło ok. 20 tys. Turków).

3 listopada 1771 – konfederacja barska w Polsce: próba porwania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

4 listopada 1794 – insurekcja kościuszkowska: rzeź Pragi przez wojska rosyjskie (zamordowano ok. 12 tys. cywilów).

9 listopada 1799 – zamach stanu Bonapartego we Francji i początek konsulatu: początek rządów napoleońskich.

6 listopada 1806 – początek powstania wielkopolskiego przeciwko pruskiemu zaborcy; jako odpowiedź na wkroczenie armii napoleońskiej na ziemie polskie. 

29 listopada 1812zakończyła się 4-dniowa bitwa nad Berezyną, stanowiąca finał odwrotu Napoleona z Rosji. Zginęło ok. 25 tys. żołnierzy Wielkiej Armii i 15 tys. rosyjskich.

20 listopada 1815 – II pokój paryski  i koniec epoki wojen napoleońskich.

8 listopada 1914 – zakończyła się trwająca od 28 września wielka bitwa pod Warszawą, przyniosła  klęskę wojsk niemiecko – austriackich: poniesione straty to 65 tys. Rosjan oraz 140 tys. żołnierzy Państw Centralnych.

7 listopada 1917 – początek rewolucji bolszewickiej w Rosji.

1 listopada 1918 – powstanie Związku Harcerstwa Polskiego (ZHP)

11 listopada 1918 – koniec I wojny światowej; odzyskanie niepodległości przez Polskę.

16 listopada 1938 – zakończyła się największa bitwa hiszpańskiej wojny domowej nad rzeką Ebro (od 26 lipca): zginęło ok. 20 tys. republikanów i 10 tys. nacjonalistów.

4 listopada 1942 – punkt zwrotny wojny w Afryce Północnej: klęska wojsk “Osi” w II bitwie pod El Alamein (straty w zabitych i rannych – 14 tys. Anglików oraz 20 tys. Niemców i Włochów; do tego ogółem 1 tys. rozbitych czołgów obu stron).

22 listopada 1942 – Armia Czerwona zamknęła “kocioł”  pod Stalingradem: okrążonych zostało ok. 260 tys. żołnierzy niemieckich (walki trwały do 2 lutego 1943).

4 listopada 1956 – interwencja wojskowa Moskwy na Węgrzech w celu obalenia antykomunistycznej rewolucji.

4 listopada 1956 – interwencja wojskowa Anglii i Francji przeciwko Egiptowi w strefie Kanału Sueskiego (wojna sueska).

9 listopada 1989 – rozpoczęła się rozbiórka Muru Berlińskiego.

20 listopada 1989 – uchwalenie Konwencji Praw Dziecka przez ONZ.

 

 

 

Co się wydarzyło
w październiku?

1 października 331 p.n.e. – inwazja Aleksandra Wielkiego na Persję: bitwa pod Gaugamelą (straty Persów miały wynieść aż 40 tys. żołnierzy).

6 października 105 p.n.e. – klęska wojsk rzymskich w bitwie z Germanami pod Arausio: zginęło 40 tys. Rzymian
i 15 tys. barbarzyńców.

19 października 202 p.n.e. – koniec II wojny punickiej: klęska Hannibala w bitwie z Rzymianami pod Zamą (zginęło ok. 25 tys. Kartagińczyków i tylko 5 tys. Rzymian).

9 października 1000 – dotarcie do Ameryki Północnej (dzisiejsza Kanada) Leifa Erikssona Wikinga.

28 października 1237 – założenie miasta Berlina, stolicy Marchii Brandenburskiej.

16 października 1384 – Jadwiga Andegaweńska, królem Polski.

11 października 1492 – dotarcie Krzysztofa Kolumba do Bahamów: oficjalna data odkrycia Ameryki.

31 października 1517 – ogłoszenie “95 tez” przez Marcina Lutra: początek reformacji w Niemczech.

7 października 1571 – klęska Turków w bitwie morskiej z flotą chrześcijańską pod Lepanto (straty tureckie to 16 tys. marynarzy i 300 galer wojennych).

5 października 1582 – papież Grzegorz XII wprowadził kalendarz gregoriański, obowiązujący w krajach katolickich.

14 października 1773 – Sejm rozbiorowy w Warszawie powołał Komisję Edukacji Narodowej: pierwsze ministerstwo edukacji w Europie.

8 października 1777 – wojna o niepodległość USA: klęska Anglików w bitwie pod Saratogą (straty angielskie –
8 tys. żołnierzy).

10 października 1794klęska Tadeusza Kościuszki w bitwie z Rosjanami pod Maciejowicami (straty – 4 tys. żołnierzy polskich i 2,5 tys. rosyjskich).

14 października 1806 – kampania napoleońska w Prusach: klęski Prusaków w bitwach pod Jeną (straty – 25 tys. żołnierzy) i Auerstedt (straty – 15 tysięcy).

19 października 1813 – zakończyła się 4-dniowa “bitwa narodów” pod Lipskiem: klęska Napoleona i śmierć ks. Józefa Poniatowskiego (straty – 70 tys. żołnierzy sprzymierzonych i 60 tysięcy napoleońskich).

2 października 1939 – kampania wrześniowa w Polsce: kapitulacja Helu.

5 października 1939 – kampania wrześniowa w Polsce: ostatnia bitwa z Niemcami pod Kockiem.

3 października 1942 – Niemcy z poligonu w Peenemünde na wyspie Uznam wystrzelili pierwszą rakietę typu V-2, która jako pierwsza przekroczyła umowną granicę kosmosu. 

 

 

 

Co się wydarzyło we wrześniu?

12 września 490 p.n.e. – wojska Aten pokonały armię perską w bitwie pod Maratonem. Zginąć miało ok. 4 tys. Persów i podobno tylko 200 Ateńczyków. 

2 września 31 p.n.e. – rzymska wojna domowa; bitwa morska pod Akcjum (zginęło w tej bratobójczej batalii prawie 8 tys. Rzymian) i objęcie władzy w Rzymie przez Oktawiana Augusta. 

4 września 476 – detronizacja ostatniego cesarza Rzymu Romulusa Augustulusa: koniec starożytności.

23 września 1331 – nierozstrzygnięta potyczka polsko – krzyżacka pod Koninem. Na czele wojsk polskich stał sam król Władysław Łokietek. Miasto i gród w Koninie zostały spalone. 4 dni później doszło do walnej bitwy pod Płowcami.

2 września 1621 – początek bitwy polsko – tureckiej pod Chocimiem (do 9.10): straty to 15 tysięcy po stronie polskiej i ponad 40 tys. po stronie tureckiej. 

12 września 1683 – wojska polsko-niemieckie pokonały Turków pod murami oblężonego Wiednia. W samej bitwie zginęło 4 tys. żołnierzy sprzymierzonych i 10 tys. Turków. 

3 września 1791 – rewolucja francuska: uchwalenie Konstytucji.

6 września 1794 – insurekcja kościuszkowska: koniec trwającego od 13.07 lipca, oblężenia Warszawy przez Prusaków. 

5 września 1812inwazja Napoleona na Rosję: bitwa pod Borodino trwająca do 7.09 (straty to ok. 40 tys. żołnierzy napoleońskich i prawie 60 tysięcy Rosjan).  

2 września 1870 – klęska i pruska niewola cesarza Francuzów Napoleona III Bonapartego pod Sedanem; zjednoczenie Niemiec.

5 września 1914 – I wojna światowa na Zachodzie i inwazja niemiecka na Francję: początek 5-dniowej bitwy nad Marną (straty w zabitych: 80 tys. Francuzów i 70 tys. Niemców). 

1 września 1939 – agresja III Rzeszy na Polskę i początek II wojny światowej.

17 września 1939 – agresja ZSRR na Polskę i Dzień Sybiraka w Polsce. 

3 września 1941 – pierwsze użycie Cyklonu B w niemieckim obozie zagłady w Auschwitz. 

3 września 1943 – inwazja aliancka na Włochy, które podpisują zawieszenie broni.         

Autorem "Kartki z kalendarza" jest p. Szymon Jagodziński