Kartka z kalendarza historycznego

Co wydarzyło się w listopadzie?

1 listopada 82 p.n.e. – pierwsza wojna domowa w Republice Rzymskiej (Sulla vs. Mariusz): bitwa pod Bramą Kolińską w Rzymie (zginąć miało prawie 50 tys. Rzymian, a kolejnych 10 tys. zabito już po bitwie).

19 listopada 1190 – powstanie Zakonu Krzyżackiego w Jerozolimie (obecna stolica – Wiedeń) .

5 listopada 1370 – śmierć króla Kazimierza Wielkiego i koniec dynastii Piastów w Polsce.

10 listopada 1444 – śmierć króla Polski Władysława Warneńczyka w bitwie z Turkami pod Warną: zginęło wtedy 5 tys. muzułmanów i 7 tys. chrześcijan.

16 listopada 1632 – wojna trzydziestoletnia: jedna z największych bitew tego konfliktu, pod Lützen w Saksonii: zarówno katolicy, jak i protestanci stracili po 6 tys. żolnierzy.

11 listopada 1673 – druga bitwa pod Chocimiem: hetman Jan Sobieski rozbił armię turecką Husejna Paszy (zginęło ok. 20 tys. Turków).

3 listopada 1771 – konfederacja barska w Polsce: próba porwania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

4 listopada 1794 – insurekcja kościuszkowska: rzeź Pragi przez wojska rosyjskie (zamordowano ok. 12 tys. cywilów).

9 listopada 1799 – zamach stanu Bonapartego we Francji i początek konsulatu: początek rządów napoleońskich.

6 listopada 1806 – początek powstania wielkopolskiego przeciwko pruskiemu zaborcy; jako odpowiedź na wkroczenie armii napoleońskiej na ziemie polskie. 

29 listopada 1812 – zakończyła się 4-dniowa bitwa nad Berezyną, stanowiąca finał odwrotu Napoleona z Rosji. Zginęło ok. 25 tys. żołnierzy Wielkiej Armii i 15 tys. rosyjskich.

20 listopada 1815 – II pokój paryski  i koniec epoki wojen napoleońskich.

8 listopada 1914 – zakończyła się trwająca od 28 września wielka bitwa pod Warszawą, przyniosła  klęskę wojsk niemiecko – austriackich: poniesione straty to 65 tys. Rosjan oraz 140 tys. żołnierzy Państw Centralnych.

7 listopada 1917 – początek rewolucji bolszewickiej w Rosji.

1 listopada 1918 – powstanie Związku Harcerstwa Polskiego (ZHP)

11 listopada 1918 – koniec I wojny światowej; odzyskanie niepodległości przez Polskę.

16 listopada 1939 – zakończyła się największa bitwa hiszpańskiej wojny domowej (od 26 lipca): zginęło ok. 20 tys. republikanów i 10 tys. nacjonalistów.

4 listopada 1942 – punkt zwrotny wojny w Afryce Północnej: klęska wojsk “Osi” w II bitwie pod El Alamein (straty w zabitych i rannych – 14 tys. Anglików oraz 20 tys. Niemców i Włochów; do tego ogółem 1 tys. rozbitych czołgów obu stron).

22 listopada 1942 – Armia Czerwona zamknęła “kocioł”  pod Stalingradem: okrążonych zostało ok. 260 tys. żołnierzy niemieckich (walki trwały do 2 lutego 1943).

4 listopada 1956 – interwencja wojskowa Moskwy na Węgrzech w celu obalenia antykomunistycznej rewolucji.

4 listopada 1956 – interwencja wojskowa Anglii i Francji przeciwko Egiptowi w strefie Kanału Sueskiego (wojna sueska).

9 listopada 1989 – rozpoczęła się rozbiórka Muru Berlińskiego.

20 listopada 1989 – uchwalenie Konwencji Praw Dziecka przez ONZ.


Co wydarzyło się w październiku?

1 października 331 p.n.e. – inwazja Aleksandra Wielkiego na Persję: bitwa pod Gaugamelą (straty Persów miały wynieść aż 40 tys. żołnierzy).

6 października 105 p.n.e. – klęska wojsk rzymskich w bitwie z Germanami pod Arausio: zginęło 40 tys. Rzymian i 15 tys. barbarzyńców.

19 października 202 p.n.e. – koniec II wojny punickiej: klęska Hannibala w bitwie z Rzymianami pod Zamą (zginęło ok. 25 tys. Kartagińczyków i tylko 5 tys. Rzymian).

9 października 1000 – dotarcie do Ameryki Północnej (dzisiejsza Kanada) Leifa Erikssona Wikinga.

28 października 1237 – założenie miasta Berlina, stolicy Marchii Brandenburskiej.

16 października 1384 – Jadwiga Andegaweńska, królem Polski.

11 października 1492 – dotarcie Krzysztofa Kolumba do Bahamów: oficjalna data odkrycia Ameryki.

31 października 1517 – ogłoszenie “95 tez” przez Marcina Lutra: początek reformacji w Niemczech.

7 października 1571 – klęska Turków w bitwie morskiej z flotą chrześcijańską pod Lepanto (straty tureckie to 16 tys. marynarzy
i 300 galer wojennych).

5 października 1582 – papież Grzegorz XII wprowadził kalendarz gregoriański, obowiązujący w krajach katolickich.

14 października 1773 – Sejm rozbiorowy w Warszawie powołał Komisję Edukacji Narodowej: pierwsze ministerstwo edukacji
w Europie.

8 października 1777 – wojna o niepodległość USA: klęska Anglików w bitwie pod Saratogą (straty angielskie – 8 tys. żołnierzy).

10 października 1794 – klęska Tadeusza Kościuszki w bitwie z Rosjanami pod Maciejowicami (straty – 4 tys. żołnierzy polskich i 2,5 tys. rosyjskich).

14 października 1806 – kampania napoleońska w Prusach: klęski Prusaków w bitwach pod Jeną (straty – 25 tys. żołnierzy)
i Auerstedt (straty – 15 tysięcy).

19 października 1813 – zakończyła się 4-dniowa “bitwa narodów” pod Lipskiem: klęska Napoleona i śmierć ks. Józefa Poniatowskiego (straty – 70 tys. żołnierzy sprzymierzonych i 60 tysięcy napoleońskich).

2 października 1939 – kampania wrześniowa w Polsce: kapitulacja Helu.

5 października 1939 – kampania wrześniowa w Polsce: ostatnia bitwa z Niemcami pod Kockiem.

3 października 1942 – Niemcy z poligonu w Peenemünde na wyspie Uznam wystrzelili pierwszą rakietę typu V-2, która jako pierwsza przekroczyła umowną granicę kosmosu. 


Co wydarzyło się we wrześniu?

12 września 490 p.n.e. – wojska Aten pokonały armię perską w bitwie pod Maratonem. Zginąć miało ok. 4 tys. Persów i podobno tylko 200 Ateńczyków. 
 
2 września 31 p.n.e. – rzymska wojna domowa; bitwa morska pod Akcjum (zginęło w tej bratobójczej batalii prawie 8 tys. Rzymian)
i objęcie władzy w Rzymie przez Oktawiana Augusta. 
 
4 września 476 – detronizacja ostatniego cesarza Rzymu Romulusa Augustulusa: koniec starożytności.
 
23 września 1331 – nierozstrzygnięta potyczka polsko – krzyżacka pod Koninem. Na czele wojsk polskich stał sam król Władysław Łokietek. Miasto i gród w Koninie zostały spalone. 4 dni później doszło do walnej bitwy pod Płowcami.
 
2 września 1621 – początek bitwy polsko – tureckiej pod Chocimiem (do 9.10): straty to 15 tysięcy po stronie polskiej i ponad 40 tys. po stronie tureckiej. 
 
12 września 1683 – wojska polsko-niemieckie pokonały Turków pod murami oblężonego Wiednia. W samej bitwie zginęło 4 tys. żołnierzy sprzymierzonych i 10 tys. Turków. 
 
3 września 1791 – rewolucja francuska: uchwalenie Konstytucji.
 
6 września 1794 – insurekcja kościuszkowska: koniec trwającego od 13.07 lipca, oblężenia Warszawy przez Prusaków. 
 
5 września 1812 – inwazja Napoleona na Rosję: bitwa pod Borodino trwająca do 7.09 (straty to ok. 40 tys. żołnierzy napoleońskich
i prawie 60 tysięcy Rosjan).  
 
2 września 1870 – klęska i pruska niewola cesarza Francuzów Napoleona III Bonapartego pod Sedanem; zjednoczenie Niemiec.
 
5 września 1914 – I wojna światowa na Zachodzie i inwazja niemiecka na Francję: początek 5-dniowej bitwy nad Marną (straty w zabitych: 80 tys. Francuzów i 70 tys. Niemców). 
 
1 września 1939 – agresja III Rzeszy na Polskę i początek II wojny światowej.
 
17 września 1939 – agresja ZSRR na Polskę i Dzień Sybiraka w Polsce. 
 
3 września 1941 – pierwsze użycie Cyklonu B w niemieckim obozie zagłady w Auschwitz. 
 
3 września 1943 – inwazja aliancka na Włochy, które podpisują zawieszenie broni.